Hitlerowskie obozy

Obóz koncentracyjny to miejsce izolowania, zwykle bez wyroku sądowego, osób uznawanych za niewygodne z rozmaitych powodów dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji stosowanej rozmaitymi metodami. Pierwsze obozy zastosowały władze hiszpańskie (1896) wobec powstańców na Kubie, władze brytyjskie (1899 -1902) w czasie wojen burskich dla "koncentracji" ludności górskiej i wiejskiej sprzyjającej Burom. Masowo obozy koncentracyjne pojawiły się w ZSRR. Niemieckie obozy koncentracyjne nosiły nazwę Konzentrationslager - w skrócie KL. Historia obozów koncentracyjnych w Trzeciej Rzeszy rozpoczyna się zaraz po dojściu do włady Nazistów. Niemal natychmiast po objęciu przez Adolfa Hitlera funkcji Kanclerza powstają pierwsze prowizoryczne miejsca odosobnienia, w którym przetrzymuje się przeciwników reżimu. 22 marca 1933 roku oficjalnie otwarto pierwszy "państwowy" obóz koncentracyjny - Dachau - zlokalizowany na przedmieściach Monachium. Przed II wojną światową, na mocy rozporządzenia o "ochronie narodu i państwa" istniały wyłącznie obozy koncentracyjne. Służyły przede wszystkim wyniszczeniu opozycji antyhitlerowskiej oraz wyizolowaniu ludzi uznanych za groźnych, marginalnych bądź "nieprzydatnych". Szacuje się, że jeszcze przed wojną przez obozy niemieckie przeszło 165-170 tysięcy więźniów.

Podstawową metodą zabijania w obozach koncentracyjnych była praca - stąd też wzięło się hasło "Vernichtung durch Arbeit" - zagłada przez pracę. Wiele obozów koncentracyjnych miało liczne podobozy w pobliżu zakładów przemysłowych, które wykorzystywały niewolniczą pracę więźniów. Duża część obozów koncentracyjnych była obozami zagłady.

Obóz zagłady (niem. Vernichtungslager) to rodzaj obozu, którego celem była fizyczna ekstermiacja deportowanych do niego ludzi - w ogromnej większości Żydów. Ich budowę rozpoczęto na przełomie lat 1941-42. Do eksterminacji wykorzystywano gaz - tlenek węgla, spaliny oraz cyjanowodów. Obozy takie zatrudniały niewielką liczbę więźniów, których jedynym zadaniem była obsługa urządzeń zagłady oraz usuwanie ciał pomordowanych. Podczas II Wojny Światowej na terenie dzisiejszej Polski Naziści wybudowali następujące klasyczne obozy koncentracyjne:

Stutthof (Sztutowo), Gross-Rosen (Rogoźnica) oraz Plaszów (w Krakowie). Niektórzy do tej listy dodają obóz w Warszawie, jednak zdania historyków na jego temat są podzielone.

oraz cztery obozy zagłady:

Kulmhof (Chełmno nad Nerem), Bełżec, Sobibór i Treblinka

Dwa największe obozy koncentracyjne - Auschwitz-Birkenau oraz Majdanek łączyły dwie funkcję - obozu koncentracyjnego oraz obozu zagłady.

Oprócz tego w hitlerowskich Niemczech były jeszcze - obozy pracy przymusowej – powstawały na ogół najpierw jako komanda zewnętrzne. Stanowiły obozy pracy, najczęściej w przemyśle zbrojeniowym, kamieniołomach i kopalniach, były powiązane z dużymi obozami koncentracyjnymi. - obozy jenieckie- obozy germanizacyjne - dla dzieci i młodzieży; - obozy przesiedleńcze i przejściowe - przeznaczone dla cywilnych osób internowanych oraz zakładników, w ostatnich latach wojny również pełniły funkcję obozów zbiorczych w rozwiniętej logistyce transportów Żydów do docelowych obozów i ośrodków zagłady. W obozach więziono około 18 mln. osób, z których zginęło 11 mln.