Fotografika

Kiedy za obiektywem stał Edward Hartwig, musiała powstać dobra fotografia.

Artysta urodził się w 1909 roku w Moskwie, gdzie jego ojciec prowadził atelier fotograficzne. Z powodu rewolucji, rodzina osiedliła się w Lublinie i to miasto stało się bardzo ważne dla Edwarda Hartwiga ,pozostanie nieśmiertelne na jego fotografiach. Tam miał swoją pierwsza wystawę w 1929 roku. Przed wojną studiował w Wiedniu, w latach 1944-1946 przebywał w łagrze, po wojnie zamieszkał w Warszawie. O jego pracach mówi się "fotografia pejzażowa". Hartwig wciąż eksperymentował, obraz traktował jak grafikę, która rządzi się swoimi prawami, więc bywało, że od rejestrowania zastanej rzeczywistości dochodził do abstrakcji.

Zmarł w 2004 roku.

***

Wśród wielu opublikowanych albumów Fotografika była jedną z pierwszych (1960). Sławę i uznanie zdobył z czasem, więc szczęśliwi Ci, którzy posiadają te pierwsze dzieła, teraz nie do zdobycia!

O Fotografice Hartwig opowiedział w wywiadzie z A.B. Bohdziewicz w "Fototapecie" (kwiecień, maj 1996). Lekko ironizował, że "popełnił kilka albumów, które były gniotami drukarskimi, gdzie zdjęcia w niczym nie przypominały oryginału". Jego Fotografika była drukowana odchodzącą do lamusa techniką druku wklęsłego. Pocieszały wtedy listy z Ameryki - Amerykanie myśleli, że specjalnie wybrano w Polsce taki rodzaj druku, że to doskonale pasuje do czarno-białych reprodukcji...

Niespotykana dziś rzecz w albumach - w Fotografice na końcu zamieszczone są sekrety fotografa: jak powstało zdjęcie, jaki apatrat, film, jest nawet czas naświetlania, przesłona, czasem informacja, że fotografia jest montażem z kilku negatywów. Hartwig dalej opowiada w "Fototapecie", że został do tego zmuszony przez wydawnictwo, bo tak się robi w "albumach zagranicznych".

Koncepcja autora dotyczącał wyglądu albumu została nieskażona. Wydawnictwo uszanowało zamysł Hartwiga. Zatem w Fotografice znalazły się, obok zdjęć z Polski, zdjęcia z Paryża i Brukseli, szczególnie tamtejsza architektura.

Można dopatrzyć się w dziele wpływu polskiej szkoły plakatu, a sam autor zwraca uwagę, że także japońskiej - Hartwig interesował się wówczas obiema. Z tego powodu, jak też z powodu zainteresowania grafiką w ogóle, fotograf rezygnuje z półtonów.

"Budowanie albumu samemu to jest zawsze fascynująca przygoda i duża zabawa. Ja to sobie tu na podłodze układam, po dwa zdjęcia i myślę sobie, to nie pasuje..." Po albumie widać, jak wiele pracy Hartwig włożył w kompozycję. Zdjęcia na sąsiednich stronach tak ze sobą współgrają, że gdyby kot na fotografii skończył na fotografię obok - nie zaskoczyłoby to nas.

Pozostało nam obejrzeć Fotografikę, dotknąć wklęsłodruku, oczami fotografa spojrzeć na świat i być przez chwilę jednocześnie za i przed obiektywem...

RYTMY
Wypracowanie. Kamera Rollieflex automat 6x6, Tessar 1 : 3,5 F - 7,5 cm Carl Zeiss. Negatyw Agfa Isopan ISS 21/10 DIN. Światło sztuczne rozproszone. Zdjęcie ze statywu. Czas naświetlania -12; sek, przysłona 11. Wywoływacz Rodinal Agfa 1 : 60. Wycinek negatywu.

FEMINA
Półakt jasny. Linhof Technika 6x9, obiektyw Temolar 1 : 5,5 F -18 cm. Voiglander. Negatyw Agfa Isopan 17/10 DIN, światło sztuczne rozproszone, zdjęcie ze statywu. Czas naświetlenia 1 sek, przesłona 8. Wywoływacz Metanol Hydrochinon. Wycinek z negatywu

STARE MURY
Turyści -Wenecja. Kamera Rolleiflex automat 6x6, Tessar 1 : 3,5 F - 7,5 cm. Carl Zeiss. Negatyw Agfa Isopan 17/10 DIN. Czas naświetlania 1/50 sek, przysłona 8. Wywoływacz Rodinal Agfa 1 : 60. Wycinek przy powiększeniu.

PUSTKA
Kamera - Wenecja. Kamera małoobrazkowa Exakta Varex, teleobiektyw Triota 1 : 4 F - 13,5 cm. Zeiss Jena. Negatyw Agfa Isopan 17/10 DIN.- 24x36 mm. Czas naświetlania 1/100 sek, przesłona 8. Wywoływacz D. 76 (Recepta Kodaka)

ZMIERZCH
Nadwiślański pejzaż. Kamera Rolleiflex automat 6x6, Tessar 1 : 3,5 F - 7,5 cm. Carl Zeiss. Negatyw Agfa Isopan 21/10 DIN. Filtr oranż. Czas naświetlania 1/25 sek, przysłona 5,6. Wywoływacz Rodinal Agfa 1 : 60. Wycinek z negatywu.

WIERZBY
Krajobra mazowiecki. Aparat Rolleicord 6x6, optyka Schneider-Zenar 1 : 3,5 F - 7,5 cm. Czas naświetlania 1/125 sek, przysłona 8. Filtr ciemnoczerwony. Nagatyw Gevaert Infra R-120. Wywoływacz Rodinal Agfa 1 : 60. Wywołanie 45 min.