Historia

Pracownia Reportażu (1980-1998)

Pracownia Reportażu to początki dzisiejszego Laboratorium Reportażu. Korzenie sięgają kwietnia 1980 roku, kiedy to Marek Miller stworzył laboratorium zespołowej pracy nad tekstem. Pierwszym tekstem był reportaż pięcioosobowej grupy Będzie tydzień w mieście Łodzi. Tekst opisywał tydzień, który miał dopiero nastąpić.Reportaż miał się ukazać w "Polityce", ale cenzura tekst zdjęła. Jednocześnie w drugim obiegu ukazała się książka, Kto tu wpuścił dziennikarzy, czyli historia narodzin "Solidarności" widziana oczyma dziennikarzy. Ta książka to wspólne dzieło osiemnastu autorów, która w 1986 roku otrzymała "Nagrodę dziennikarzy niezależnych". Podczas stanu wojennego była czytana w Radiu Wolna Europa, zaś w 1991 roku na scenę Teatru Telewizji przeniósł ją Mikołaj Grabowski.
Pracownia Reportażu stanowiła twór nieformalny, o luźnej strukturze i płynnym składzie. Dziennikarze, filmowcy, fotograficy spotykali się w niej, by analizować nie tylko sam reportaż, ale również jego warsztat. Jednym z efektów tych rozważań stał się wyemitowany w 1990 roku cykl filmów dokumentalnych o twórcach trzech szkół polskiego reportażu: Hannie Krall, Ryszardzie Kapuścińskim i Krzysztofie Kąkolewskim.
W Pracowni Reportażu zrodziła się idea "dokumentalnej powieści", złożonej ze skrawków świadectw i dokumentów. Przykładem powieści dokumentalnej jest Filmówka. Powieść o łódzkiej Szkole Filmowej (1992), czy Arystokracja (1993). Tę pierwszą tworzono przez dziesięć lat, najpierw w sześcioosobowym gronie, a potem ograniczając do czterech dziennikarzy. Zgromadzili oni wstępny materiał - wszystko, co na temat Filmówki napisano, nakręcono i nagrano - i przygotowali listę pytań do stu bohaterów wielogłosowej powieści. Wypowiedzi tych ostatnich, połączono z innymi świadectwami, po czym zmontowano - subiektywnie, w sposób autorski, tworząc alternatywną rzeczywistość - pierwszą wersję książki. Dziennikarze drążyli dalej, wydobywali szczegóły, które więcej mówiły o Szkole niż najobszerniejsze opisy. Wreszcie przedstawili szkice dzieła jego bohaterom, czyniąc ich współautorami całości. Całość ta, pewna modelowa konstrukcja, nie jest zamknięta i ograniczona, niesie w sobie potencjał dalszego wzrostu. Im więcej kawałków tej układanki, tym wyraźniejszy obraz - choć, póki istnieją Szkoła Filmowa i ludzie, którzy są jej częścią, nigdy nie powstanie wersja ostateczna.

Szkoła Reportażu (1998-2001)

Doświadczenia z Pracowni Reportażu Marek Miller wykorzystał, tworząc Szkołę Reportażu - studium przy Wydziale Dziennikarstwa Collegium Civitas. Profesorowie - wśród nich Marek Miller, Krzysztof Barański, Maciej Drygas, Andrzej Sapija - przekazywali ideę reportażu (prasowego, fotograficznego, filmowego, radiowego) jako
sposobu analizowania i interpretowania świata.

Układ majster-czeladnik stanowił podstawę metody nauczania w Szkole Reportażu ze wszystkimi tego konsekwencjami: wspólną pracą nad tematami, przedłożeniem praktyki nad teorię.

Szkoła Reportażu powstała jako miejsce pracy multimedialnej. Student miał szansę analizować określony temat za pomocą kamery, pióra, mikrofonu i obiektywu.

Niezwykle istotną cechą Szkoły była możliwość publikacji bądź emisji realizowanych reportaży. Studenci wspólnie z profesorami tworzyli według metody Pracowni Reportażu następujące projekty: Europa według Auschwitz - kronikę obozu na podstawie relacji więźniów i zeznań esesmanów, Świat według Saskiej Kępy -opowieść o dzielnicy i jej mieszkańcach, Góra Góry - reportaż o ojcu Górze, Zagrajcie mi to pięknie, czyli "Pan Tadeusz" według Andrzeja Wajdy - książkę-reportaż z planu filmowego "Pana Tadeusza".
Przy Szkole Reportażu powstały także warsztaty pisarskie, w ramach, których zajęcia prowadzili wybitni pisarze, dramaturdzy i scenarzyści: Andrzej Mularczyk, Marek Nowakowski, Wojciech Niżyński, Cezary Harasimowicz, Tadeusz Słobodzianek i Janusz Gazda. Podstawą programu tej pierwszej w Polsce profesjonalnej szkoły pisania była formuła "od faktu do fabuły, od dokumentacji do kreacji".

Laboratorium Reportażu Instytutu Dziennikarstwa UW (od 2001)

Kolejnym etapem pogłębiania metody Pracowni Reportażu jest program eksperymentalnej pracowni Laboratorium Reportażu w Zakładzie Praktyki Dziennikarskiej Insytututu Dziennikarstwa UW.
Pod kierunkiem majstrów - Marka Millera, Tadeusza Słobodzianka, Michała Bukojemskiego, Andrzeja Sapiji, Pawła Nowickiego, Marka Nowakowskiego, Piotra Wojciechowskiego, Macieja Drygasa, Andrzeja Brzoski, Tadeusza Rolke, Andrzeja Zygmuntowicza i Janiny Jankowskiej - studenci Laboratorium penetrują współczesność i poszukują nowego dla niej wyrazu w zakresie reportażu oraz rozmaitych form literackich i dramatycznych. Także i w tej szkole za najistotniejsze uważa się realizm, autentyzm, znajomość środowiska, obserwację życia i zanurzenie w nim, zaś podstawy programu - układ majster-czeladnik, nacisk na praktykę, samodzielność i twórcze myślenie - nie odbiegają od stosowanych z powodzeniem w Szkole Reportażu.
Nowością jest też wykorzystanie możliwości Internetu w przekazywaniu wiedzy i realizacji projektów.