Latryny

Mengele polecił, aby wystąpili lekarze. Po wykonaniu rozkazu każdemu z nas zadawał pytanie dotyczące specjalności. Na końcu pozostałem ja i zameldowałem, że jestem "Hygienik" - wówczas oświadczył, że czyni mnie odpowiedzialnym za higienę na odcinku: czyszczenie ustępów, ulic, itp.

Ustępy znajdowały się za barakiem nr 32. Były to dwa baraki, obok nich stały baraki umywalnie.

Umywalnie były trzy. Przez środek przebiegała rura dopływowa nad zardzewiałym korytem. Woda ciekła słabym strumyczkiem z kilku kurków na przedzie, z następnych kapała, jeszcze dalej z tyłu nie płynęła w ogóle. Zdarzało się, że wody nie było nawet przez tydzień.

Z kranów tylko czasem kapała brunatna, śmierdząca woda.

Leciała tylko sporadycznie i była oczywiście lodowata.

Miejsca w umywalni na tylu więźniów było mało, a wyznaczony czas katastrofalnie krótki, stąd wielu nie korzystało z niej w ogóle.

Dostawaliśmy czasem małą kostkę wojennego mydła, pełnego piasku, które się nie pieniło. Nie mieliśmy ani szczoteczek, ani pasty do zębów. W obozie panowało straszliwe zapotrzebowanie na papier, toaletowego papieru w ogóle nie było.

Życie w brudzie, kiedy miało się tylko trochę wody do mycia, spowodowało, że problemem stały się pchły. Miałem niebieski sweter, który nosiłem przez cały czas. Po kilku tygodniach cale ciało zaczęło mnie swędzieć. Zdjąłem sweter, obejrzałem dokładnie i ku swemu przerażeniu zobaczyłem setki małych żyjątek pełzających i znoszących jaja. Nie mogłem się zdobyć na to, żeby sweter wyrzucić, więc go wytrzepałem, wyprałem i przy użyciu paznokci zabiłem większość bestii.

Z córką usiłowałyśmy za wszelką cenę utrzymać czystość. Mimo że była zima, codziennie myłyśmy się całe w korycie z lodowatą wodą.

W celu zachowania podstaw psychicznej i fizycznej normalności konieczne stało się zachowywanie podstawowych zaleceń higienicznych. Do nich należało np. zostawienie sobie rano odrobiny herbaty i przynajmniej prymitywne umycie resztką twarzy i rąk, potem wypłukanie jamy ustnej i usunięcie osadu nazębnego palcem wskazującym. Wpoiliśmy dzieciom te podstawy "obozowej higieny".

Wspólna umywalnia zajmowała tylko część drewnianego baraku, resztę stanowiła latryna, wspólna dla kobiet i mężczyzn.

Urządzenia klozetu były wspólne, tak samo jak umywalnie.

Każdy z trzech obozowych ustępów miał 396 okrągłych otworów w betonowej pokrywie w dwu rzędach, na których siadało się z obydwu stron tyłem do siebie, mężczyźni i kobiety wspólnie.

Między otworami umieszczonymi zygzakiem po obu stronach znajdowała się tylko prześwitująca ściana z surowego zgrzebnego płótna.

Przepierzenie tworzyła zasłona z materiału workowego, zawieszona w ten sposób, że zakrywała tylko górną połowę tułowia, od pasa do ramion.

Do ubikacji prowadzili nas raz w ciągu dnia. Nie miałyśmy papieru toaletowego, żadnej chusteczki, nic, tylko te szmaty na sobie.

Otrzymałem rozkaz zajęcia się utrzymaniem czystości w ustępie dla mężczyzn, ale nie miałem żadnego sprzętu ani środków, które ułatwiłyby wykonanie zadania. Tymczasem więźniowie masowo korzystający z ustępów zanieczyszczali je bez przerwy, między innymi dlatego, że nikt nie siadał na betonowych zimnych krawężnikach. Zajęty byłem bez przerwy, lecz nie sposób było utrzymać to miejsce w czystości.
Myliśmy je wodą zmieszaną z chlorem. Lageraltester Arno Böhm jako podstawowe i jedyne narzędzie pracy wydał mi ryżową szczotkę. Po dwóch dniach pracy była zdarta do deski, więc zgłosiłem się do Lagerältestera po nową. Przepędził mnie wrzaskiem "Hau ab!" (Odczep się!). Nie bardzo wiedziałem, co to wyrażenie znaczy. Widać Böhmowi nie spodobał się wyraz zaskoczenia na mojej twarzy, bo spoliczkował mnie i dodał: "Masz sobie sam zorganizować". Od tego momentu okropnie się go bałem. Zapamiętał sobie moje nazwisko i aż mi skóra cierpła, gdy po obozie rozlegało się wołanie: "Mílek, zu mir!" (Mílek, do mnie!). Natychmiast biegłem do niego i otrzymywałem parę uderzeń.

Łatwo sobie wyobrazić, jak wyglądały ustępy po nocy. W barakach nie było toalet i każdy musiał biec do ustępu na końcu odcinka. Droga wydłużała się w zależności od tego, w którym baraku spał konkretny więzień. Rankiem każdego dnia Böhm skrupulatnie dokonywał oględzin obozu - i znów byłem narażony na bicie i wyzwiska. Żadne tłumaczenia nie trafiały mu do przekonania, a dowody mojej "opieszałej" pracy walały się w sposób widoczny w przestrzeniach między barakami. Była to syzyfowa praca.

Ustępy były miejscem, gdzie mogli się spotykać mężowie z żonami. Kobiety przynosiły tam mężczyznom zupę, którą odjęły sobie od ust. Wystawali w kątach rozległego ustępu, aby wykorzystać parę minut wolnych od wzroku esesmanów, którzy nie wchodzili tam zbyt często.

Z żoną mogłem się spotykać z rzadka w ubikacji. Umawialiśmy się na pewną godzinę i tam się widywaliśmy.

Mogliśmy się spotkać w latrynie. Raz o trzeciej rano myłam się w łaźni. Obok stał jakiś mężczyzna - był to mój mąż, ale nie mogliśmy się rozpoznać, dopiero kiedy przemówiliśmy.

Pewnego ranka, kiedy nas puścili do latryny, brat tam na nas czekał i powiedział, że tata umarł. Esesman, kiedy nas zobaczył, zaraz pojawił się za nami i zaczął krzyczeć. Powiedziałam, że chyba brat może powiedzieć siostrom, że im zmarł ojciec. Zostawił nas na chwilę razem.