Kalendarium Terezina
Utworzenie getta w Terezinie (24 listopada 1941)
SS tworzy getto żydowskie w Terezinie. Zamienia miasto - twierdzę, położoną na północny zachód od Pragi w specjalne getto dla Czechów i "uprzywilejowanych Żydów" z Niemiec, Austrii i zachodniej Europy. Tego dnia przyjeżdża pierwszy transport około 240 Żydów z Protektoratu.
Żydzi z Brna deportowani do Teresienstadt (31 grudnia 1941)
W ciągu tego miesiąca trzy transporty po 1000 osób (dwa z Brna i jeden z Pragi) przyjechały do Terezina. SS wkrótce deportuje do getta Teresienstadt całą żydowska ludność Bohemi i Moraw, ponad 77 tysięcy Żydów.
Żydzi wysłani do Pragi (9 stycznia 1942)
SS wysyła pierwszy transport z Terezina na wschód. Żydowscy mieszkańcy getta wierzyli, że jest ono wyłączone z deportacji. Ten pierwszy pociąg zabrał 1000 Żydów do getta w Rydze na Litwie (w okupowanej przez Niemców wschodniej części). Dwa dni po przybyciu transportu na miejsce SS wybrało z niego 400 osób i wysłało je do obozów pracy na Litwie. Resztę zabrano do obozów koncentracyjnych albo zastrzelono w pobliskich lasach.
Niemcy wysyłają Żydów do warszawskiego getta (25 kwietnia 1942)
SS deportuje 1000 Żydów z getta w Terezinie do getta warszawskiego. Tych, których SS uznaje za zdolnych do pracy wysyła do pobliskich obozów pracy. Resztę deportuje do Treblinki,gdzie giną w komorach gazowych. Niemcy wkrótce deportują tysiące Żydów z Teresienstadt do gett w Polsce, gdzie podzielą oni los lokalnych społeczności.
Niemieccy Żydzi wysłani do Teresienstadt (2 czerwca 1942)
Pierwszy transport starszych i "uprzywilejowanych" Żydów wyjeżdża z Niemiec do getta w Terezinie. W sumie SS deportuje 42 tysiące Żydów z Niemiec i ponad 15 tysięcy z Austrii do Teresienstadt.
Populacja getta osiąga szczyt (24 września 1942)
Żydowska populacja getta osiąga swój szczyt. Ponad 60 tysięcy ludzi w miejscu przystosowanym dla 7 tysięcy. W ciągu tego miesiąca SS deportuje ponad 18 tysięcy ludzi do Teresienstadt i ponad 13 tysięcy z getta do obozów koncentracyjnych w okupowanej Polsce. Prawie 5 tysięcy umrze w getcie do końca miesiąca z powodu przeludnienia, złych warunków, niedożywienia i chorób.
Żydzi deportowani do Treblinki (5 października)
Pierwszy z pięciu pociągów do Treblinki opuszcza Teresienstadt. W ciągu następnych dwóch tygodni SS deportuje ponad osiem tysięcy Żydów (głównie starszych) do Treblinki, gdzie zginą w komorach gazowych.
Deportacje do Auschwitz-Birkenau (26 października 1942)
Pierwszy z 25 transportów do Auschwitz-Birkenau opuszcza Teresienstadt. Do października ż1944 roku Niemcy deportują ponad 45 tysięcy Żydów z Terezina do KL Auschwitz.
Żydowskie dzieci przyjeżdżają do Teresienstadt (24 sierpnia 1943)
Transport 1200 dzieci żydowskich z getta w Białymstoku przyjeżdża do Terezina. SS ogłosiło ostateczne zniszczenie getta w Białymstoku tydzień wcześniej, wzniecając powstanie przeciwko niemieckim władzom getta. Walka trwała pięć dni, ale Niemcy wywieźli większość żydowskiej populacji, około 30 tysięcy ludzi do obozów. W październiku SS deportuje te dzieci do Auschwitz.
Wizyta delegacji komisji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża (23 lipca 1944)
Delegacja MCK wizytuje getto w Terezinie.
Duńscy Żydzi uwolnieni przez Szwedzki Czerwony Krzyż (15 kwietnia 1945)
Szwedzki Czerwony Krzyż przenosi ponad 400 duńskich Żydów z getta i przewozi ich do neutralnej Szwecji.
Więźniowie ewakuowani do Terezina (20 kwietnia 1945)
Pierwszy transport 2 tysięcy więźniów ewakuowanych z obozów na wschodzie przyjeżdża do Teresienstadt. SS, chcąc uniknąć wyzwolenia dużej liczby obozów koncentracyjnych, ewakuowała wiele obozów przed nadejściem sił alianckich. W ciągu następnych dwóch tygodni, ponad 13 tysięcy więźniów przybędzie, w większości wycieńczonych i chorych. W wyniku przeludnienia wybuchnie epidemia tyfusu.
Wyzwolenie Teresienstadt (8 maja 1945)
Armia Czerwona wyzwala getto w Terezinie. Znajdują około 30 tysięcy osób. W sumie SS deportowało do Teresienstadt około 140 tysięcy Żydów, a wywiozło z niego ponad 80 tysięcy. Ponad 33 tysiące zmarło w getcie.
na podstawie: "Holocaust Encyklopedia": www.ushmm.org/wlc/en/
